جایزه معتبر و بین المللی «دانشمند جوان» برنامه انسان و زیستکره یونسکو (MAB) در سال ۲۰۲۵ به پژوهشگری ایرانی تعلق گرفت. او به جای تکیه صرف بر راهکارهای مهندسی، احیای تالابها را از مسیر مشارکت جوامع محلی و توسعه گردشگری آبی دنبال میکند و این رویکرد قرار است در ذخیره گاه زیست کره میانکاله اجرا شود.
همشهریآنلاین – مجیدجباری: برنده جایزه «دانشمند جوان یونسکو ۲۰۲۵» با تاکید بر اینکه آینده احیای تالابهای کشور وابسته به مشارکت جوامع محلی و ایجاد معیشت های جایگزین است، گفت: این رویکرد در قالب طرح احیای تالابها از طریق گردشگری آبی برای ذخیره گاه زیست کره میانکاله مورد توجه یونسکو قرار گرفت.
بهزاد قیاسی در گفت وگو با همشهریآنلاین افزود: بسیاری از برنامههای احیای تالابها در ایران بر راهکارهای فنی و مهندسی متمرکز بوده، در حالی که نقش جوامع محلی و ابعاد اجتماعی این بحران کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
این عضو هیات علمی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران با اشاره به طرح برگزیده خود با عنوان «احیای تالابها از طریق گردشگری آبی، راهبردی برای معیشت پایدار در ذخیرهگاه زیستکره میانکاله» تاکید کرد: در اغلب برنامه های احیای تالاب ها، اقداماتی مانند مدیریت منابع آب، تامین حقابه یا مقابله با برداشت های غیرمجاز دنبال میشود، اما در کنار این اقدامات باید به معیشت مردمی که در اطراف تالابها زندگی میکنند هم توجه شود.
معیشت جایگزین برای جوامع محلی
او افزود: بسیاری از ساکنان پیرامون تالاب ها برای معیشت خود به فعالیت هایی وابسته هستند که معمولا بهرهبرداری زیادی از منابع آب دارند. اگر بتوان برای این جوامع معیشت های جایگزین تعریف کرد، فشار بر منابع آبی و اکوسیستم تالابها نیز کاهش خواهد یافت.
این پژوهشگر محیط زیست، گردشگری آبی را یکی از ابزارهای تحقق این هدف دانست و گفت: میانکاله ظرفیت بالایی برای جذب گردشگر دارد. در این طرح تلاش شده است با توسعه گردشگری مسئولانه، برگزاری تورهای آموزشی و معرفی ارزشهای محیط زیستی تالاب، هم آگاهی عمومی افزایش یابد و هم فرصتهای اقتصادی جدیدی برای ساکنان محلی ایجاد شود.
عضو هیات علمی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران تاکید کرد: توسعه خدمات گردشگری، صنایع دستی و سایر فعالیت های مرتبط می تواند به تدریج وابستگی معیشتی جوامع محلی به بهرهبرداری مستقیم از منابع طبیعی را کاهش دهد و آنها را به بازیگران اصلی حفاظت از تالاب تبدیل کند.
قیاسی ادامه داد: این رویکرد دو هدف اصلی افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت تالابها و همچنین ایجاد معیشت پایدار برای ساکنان محلی را دنبال میکند. در چنین شرایطی مردم به جای آنکه بخشی از فشار وارد بر تالاب باشند، به بخشی از راه حل تبدیل میشوند.
الگویی برای سایر تالاب های کشور
برنده جایزه دانشمند جوان یونسکو با بیان اینکه مدل مورد مطالعه در میانکاله قابلیت اجرا در دیگر تالابهای کشور را هم دارد، گفت: هر منطقه ویژگی های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خاص خود را دارد، اما چارچوب کلی طرح قابل تعمیم است و می تواند متناسب با شرایط هر تالاب، بومی شود.
او توضیح داد: خروجی نهایی این پژوهش، ارائه یک برنامه عملیاتی برای شناسایی ظرفیتهای جوامع محلی، توسعه فرصتهای گردشگری و طراحی سازوکارهای معیشت جایگزین خواهد بود تا در نهایت به احیای غیرمستقیم تالابها از طریق مشارکت مردم منجر شود.
غفلت از حفاظت با رویکردهای اجتماعی
قیاسی در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از کم توجهی به ظرفیت جوامع محلی در برنامه های محیط زیستی کشور گفت: سالهاست که بیشترین حجم راهکارهای ارائه شده برای احیای تالابها و منابع طبیعی بر اقدامات فنی متمرکز است، در حالی که تجربه های جهانی نشان میدهد بدون مشارکت مردم پایداری این طرحها با مشکل مواجه میشود.
او با اشاره به اینکه پیش تر نیز پیشنهادهایی در زمینه احیای تالابها با محوریت جوامع محلی ارائه کرده بود، افزود: امروز بسیاری از نهادها از جمله یونسکو تاکید ویژه بر رویکردهای اجتماعی و مشارکتی دارند، زیرا مدیریت منابع طبیعی بدون جلب مشارکت مردم نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. درواقع بخش مهمی از موفقیت در مدیریت آب، تالابها و اکوسیستم های طبیعی به تغییر رفتارهای اجتماعی، افزایش آگاهی عمومی و مشارکت مردم محلی وابسته است.
یونسکو از دانشمندان جوان حمایت میکند
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران نیز با اشاره به اعطای جایزه «دانشمند جوان» برنامه انسان و زیستکره (MAB) به یک پژوهشگر ایرانی گفت: این جایزه با هدف حمایت از نسل جدید دانشمندانی اعطا میشود که می توانند در حل مسائل محیط زیستی و تحقق توسعه پایدار نقش موثری داشته باشند.
دکتر حسن فرطوسی در گفتوگو با همشهریآنلاین اظهار کرد: یونسکو از طریق جایزه «دانشمند جوان» تلاش میکند از پژوهشگران جوان، آموزش دیده و متعهدی که برای چالشهای محیط زیستی راهکارهای نوآورانه ارائه میکنند، حمایت کند.
او افزود: طرح پژوهشگر جوان ایرانی از سوی کمیسیون ملی یونسکو در ایران به این سازمان معرفی شد و در رقابت با طرح های ارائه شده از کشورهای مختلف، موفق به کسب این جایزه بینالمللی شد.
فرطوسی با اشاره به اینکه مشارکت جوامع محلی یکی از محورهای اصلی برنامه های یونسکو است، گفت: طرح برگزیده به دلیل توجه به نقش مردم محلی در حفاظت از تالاب ها و توسعه پایدار، با اولویتهای یونسکو همخوانی داشت.
دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران تاکید کرد: یونسکو از ایده و طرح پژوهشی حمایت کرده است، اما اجرایی شدن آن در کشور به پیگیری پژوهشگر و حمایت دستگاههای مسئول بستگی دارد. موفقیت این دست طرح ها در نهایت نیازمند همراهی نهادهای متولی و فراهم شدن زمینههای اجرایی است.
کد خبر 1048789 منبع: همشهری آنلاین
-
مرزی که از میدان جنگ به دروازه اربعین تبدیل شد
-
دمای هوای ۴۸ درجه ای در این مناطق
-
سنددار شدن ۲۲ تالاب کشور | وسعت این تالابها چقدر است؟
-
رویای خاویاری لرستان | پلدختر چطور قطب خاویار ایران می شود؟
-
جایزه جهانی برای نسخه ایرانی نجات میانکاله | دانشمند جوان یونسکو: طرح من ۷ سال پیش جدی گرفته نشد
-
ترس و وحشت آمریکا و اسرائیل از یک اتفاق بزرگ | سیگنال ایران؛ نگاه کن عراق در دست من است
-
ساعاتی قبل یک پلیس ترور شد + جزئیات
-
پرسپولیس پیشنهاد داد اما نمی روم | تیم فصل بعدم مشخص است
-
اولین تصویر از تابوت رهبر شهید و خانواده ایشان
-
فوری؛ تصمیم جدید دولت درباره تعطیلیهای هفته آینده
-
تماس استقلال با ستاره ایران در جام جهانی؛ قرارداد وسوسهکننده آماده میشود
-
اسپانیاییها به این آهنگ محسن چاوشی جایزه دادند | بشنوید
-
ترس و وحشت آمریکا و اسرائیل از یک اتفاق بزرگ | سیگنال ایران؛ نگاه کن عراق در دست من است
-
خوشحالی ترامپ در پست جدیدش: پیروزی بزرگ ؛ آن وضعیت مضحک منتفی شد
-
ساعاتی قبل یک پلیس ترور شد + جزئیات
-
فوری؛ تصمیم جدید دولت درباره تعطیلیهای هفته آینده
-
قیمت مرغ کاهش یافت؛ هر کیلو مرغ گرم چند شد؟
-
اسپانیاییها به این آهنگ محسن چاوشی جایزه دادند | بشنوید
-
تصاویر ماندگار جام جهانی؛ تعظیم دیدنی دشان برابر امباپه + عکس
-
دومین خرید پرسپولیس لو رفت +عکس
-
چگونه با تخم شربتی و خاکشیر شربت درست کنیم؟ + روش تهیه
-
تعداد هواپیماهای منهدم شده در جنگ اخیر مشخص شد
-
آب خزر به اندازه ۲۵ سال پس رفت | عامل این بحران انسان نیست!
-
آمار تکاندهنده از پروندههای فساد: بررسی ۲۶۹۳۹ پرونده کلان فساد در سه سال اخیر | ۵۸۰ هزار میلیارد ریال به بیت المال بازگشت
-
ایران چهارراه جهانی مهاجرت پرندگان | ۱۰ پرنده مهاجر در آسمان ایران را بشناسید
-
کشف لاشه یک نوزاد فوک خزری در میانکاله + عکس
-
مکاتبه با وزارت نیرو برای تامین حقابه تالابها | از هامون چه خبر؟